Świadome wychowanie psa zaczyna się od komunikacji pomiędzy zwierzęciem a jego opiekunem. Jej fundamentem są natomiast proste, dobrze zrozumiałe dla obydwu stron komendy. To właśnie one pozwalają budować relację opartą na wzajemnym zaufaniu, poczuciu bezpieczeństwa oraz zrozumieniu. Warto mieć przy tym świadomość, że nauka podstawowych poleceń nie jest zarezerwowana wyłącznie dla szczeniąt i młodych psów – może być bowiem nie mniej skutecznie przeprowadzona także u psów dorosłych, o ile cały proces będzie przebiegał w odpowiedni sposób.
W tym artykule podpowiadamy, jak krok po kroku nauczyć psa trzech kluczowych komend – siad, leżeć i zostaw – oraz w jaki sposób sprawić, aby szkolenie stało się przyjemnością dla obu stron!
Dlaczego komendy są ważne w prawidłowym wychowaniu psa?
Komendy to bardzo ważny element komunikacji między człowiekiem a psem. To coś znacznie więcej niż tylko efektowne sztuczki, którymi możemy pochwalić się przed znajomymi! Ich znajomość oraz umiejętność właściwej reakcji na polecenia właściciela pomaga bowiem psu lepiej odnaleźć się w świecie, który jest pełny niezrozumiałych dla niego zasad, bodźców oraz potencjalnych zagrożeń. Pies, który bezbłędnie rozumie polecenia swojego opiekuna i odpowiednio na nie reaguje, czuje się bowiem pewniej, rzadziej reaguje lękiem lub frustracją na nietypowe sytuacje.
Komendy pozwalają również zapobiegać potencjalnie niebezpiecznym sytuacjom, takim jak np. podnoszenia z ziemi nieznanych przedmiotów, kontaktów z obcymi zwierzętami i ludźmi, a także impulsywnych, nieprzewidywalnych reakcji na hałas i inne bodźce. Znajomość takich podstawowych poleceń jak siad, leżeć i zostaw sprzyja bowiem samokontroli psa, uczy go wyciszenia, skupienia uwagi na opiekunie, a także rezygnacji z natychmiastowej gratyfikacji. Jest to szczególnie istotne w wielu codziennych sytuacjach, w tym np. podczas spacerów, wizyt gości w domu czy kontaktów z innymi zwierzętami. Dla opiekuna komendy są natomiast jednym z kluczowych narzędzi do budowania autorytetu w relacji ze zwierzęciem, który opiera się nie na sile, lecz na konsekwencji oraz pozytywnych skojarzeniach.
Kiedy rozpocząć naukę komend? Czy każdy pies może opanować tę sztukę?
Najlepszym momentem na rozpoczęcie szkolenia z zakresu komend jest czas, kiedy pies trafia do swojego nowego domu i stopniowo uczy się odpowiednich wzorców zachowań. Warto mieć świadomość, że najszybciej nowych poleceń uczą się szczenięta i młode psy, gdyż ich mózgi są wyjątkowo chłonne, elastyczne oraz podatne na kształtowanie. Już nawet krótkie, lecz przeprowadzane regularnie sesje treningowe mogą zacząć szybko przynosić bardzo dobre rezultaty.
Nie oznacza to jednak bynajmniej, że dorosłe psy nie są w stanie opanować tej niezwykle przydatnej w codziennym życiu umiejętności. Jest to bowiem jak najbardziej możliwe, lecz w ich przypadku cały proces może wymagać więcej cierpliwości i systematyczności ze strony opiekuna. Im później rozpocznie się bowiem szkolenie z zakresu komend, tym więcej czasu będzie potrzebne na zmianę utrwalonych już u psa nawyków.
Dorosłe psy, zwłaszcza te po przejściach, bardzo często mają już określone schematy zachowań, które trzeba stopniowo zmodyfikować. Kluczem do sukcesu jest natomiast spokojne tempo pracy, jasne sygnały oraz pozytywne wzmocnienie. Niezależnie od wieku psa, nauka komend powinna zawsze odbywać się w bezpiecznym, znanym zwierzęciu oraz mało rozpraszającym otoczeniu, a poszczególne sesje nie powinny być zbyt długie, aby nie spowodować u psa nadmiernego zmęczenia.
Komenda „siad” krok po kroku
Trening podstawowych komend najlepiej rozpocząć od nauki komendy „siad”. Jest to bowiem najłatwiejsze polecenie, które stanowi doskonały punkt wyjścia do dalszego szkolenia. Komenda ta pomoże psu wyciszyć emocje oraz będzie stanowiła doskonałą bazę do nauki kolejnych poleceń.
Aby rozpocząć naukę, należy stanąć przed psem i zwrócić na siebie jego uwagę. W tym celu warto wykorzystać bardzo przydatne w pracy z psem przysmaki treningowe. Smakołyk należy trzymać przed psem i powoli przesuwać go od nosa psa w górę i lekko do tyłu, co będzie w naturalny sposób skłaniało go do opuszczenia zadu na ziemię. W momencie, kiedy pies usiądzie, należy wyraźnie wypowiedzieć komendę „siad”, nagrodzić psa przysmakiem i pochwałą za prawidłowo wykonane zadanie.
Na początku nauki pies będzie kojarzył ruch ręki właściciela z nagrodą, dlatego bardzo ważne jest stopniowe ograniczanie gestów, aby pies zaczął reagować na samo słowo „siad”. To proste i szybkie ćwiczenie warto powtarzać kilka razy dziennie w różnych sytuacjach, aby pies nauczył się właściwie reagować na komendę bez względu na okoliczności zewnętrzne. Za każdym razem za prawidłowo wykonane zadanie należy nagrodzić go smaczkiem.
Komendy „leżeć” i „zostaw” w praktyce
Kiedy pies odpowiednio reaguje na komendę „siad”, możemy przejść do kolejnego etapu szkolenia. Jest nim polecenie „leżeć”, które uczy psa opanowania i samokontroli. Naukę należy rozpocząć od wydaniu psu polecenia „siad”. Kiedy nasz pupil usiądzie, należy pokazać mu trzymany w ręku przysmak, lecz nie wręczać go psu, lecz powoli skierować dłoń w dół, w kierunku ziemi. Podążający za ruchem ręki opiekuna pies położy się. W tym momencie należy wypowiedzieć komendę „leżeć” i nagrodzić psa smaczkiem. Komenda „leżeć” okaże się przydatna w sytuacjach wymagających dłuższego spokoju – przyda się np. w poczekalni u weterynarza, w autobusie, pociągu, sklepie itp.
Komenda „zostaw” pełni natomiast kluczową rolę dla zapewnienia zwierzęciu bezpieczeństwa. Jej naukę najlepiej rozpocząć od umieszczenia w zamkniętej dłoni przysmaku. Kiedy pies będzie próbował sięgnąć po smakołyk, opiekun powinien powiedzieć spokojnie, lecz zdecydowane polecenie „zostaw” i nie otwierać ręki. Kiedy pies odwróci wzrok lub cofnie się, należy nagrodzić go z drugiej dłoni innym przysmakiem. Z czasem zamiast trzymać smakołyk w dłoni, należy położyć go przed psem, powiedzieć „zostaw” i nagrodzić go, jeśli powstrzyma się przed sięgnięciem po smaczek.
